PPWR: kogo dotyczy i od kiedy obowiązuje rozporządzenie?
Od 12 sierpnia 2026 r. w całej Unii Europejskiej stosuje się nowe rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, w skrócie PPWR. Przepisy obejmują opakowania z każdego materiału i większość firm w łańcuchu dostaw, od producenta folii po sklep internetowy, który wysyła paczki do klientów. Część wymagań obowiązuje już teraz, a kolejne będą wchodzić etapami do 2040 r. Wyjaśniamy, PPWR kogo dotyczy, od kiedy obowiązują poszczególne zasady i jak się do nich przygotować.
Co to jest PPWR?
PPWR (ang. Packaging and Packaging Waste Regulation) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Zastępuje dyrektywę 94/62/WE, która przez trzy dekady wyznaczała unijne zasady gospodarki opakowaniami.
Odpowiadając krótko na pytanie, co to jest PPWR: to zbiór wymagań dotyczących projektowania, składu, oznakowania i ponownego użycia opakowań, a także obowiązków firm, które je wytwarzają, napełniają i wprowadzają na rynek. Różnica w stosunku do dawnej dyrektywy jest istotna. Dyrektywa musiała zostać przeniesiona do prawa każdego państwa, natomiast rozporządzenie PPWR stosuje się bezpośrednio w całej UE. Krajowe ustawy, w Polsce m.in. ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz system BDO, będą do niego dostosowywane.
Przepisy obejmują wszystkie opakowania, niezależnie od materiału, z którego zostały wykonane, oraz powstające z nich odpady. Dotyczą więc zarówno kartonów i puszek, jak i folii opakowaniowych, worków, kapturów na palety czy taśm.
PPWR od kiedy obowiązuje?
Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE w styczniu 2025 r. i weszło w życie 11 lutego 2025 r. Kluczowa data dla przedsiębiorców to jednak 12 sierpnia 2026 r. Od tego dnia rozporządzenie stosuje się w praktyce, a firmy muszą spełniać pierwsze wymagania.
Pytanie „PPWR kiedy wchodzi w życie” ma więc kilka odpowiedzi, bo wiele obowiązków rozłożono w czasie. Najważniejsze terminy zebraliśmy w tabeli.
| Termin | Co się zmienia |
| 11 lutego 2025 r. | wejście w życie rozporządzenia |
| 12 sierpnia 2026 r. | początek stosowania przepisów, w tym oceny zgodności i deklaracji zgodności UE oraz limitów PFAS w opakowaniach do kontaktu z żywnością |
| 12 sierpnia 2028 r. | zharmonizowane etykiety z informacją o składzie materiałowym (lub 24 miesiące po przyjęciu aktu wykonawczego, jeśli nastąpi to później) |
| 1 stycznia 2030 r. | kryteria projektowania pod recykling, minimalna zawartość recyklatu w opakowaniach z tworzyw, limit pustej przestrzeni, zakazy wybranych formatów, cele ponownego użycia opakowań transportowych |
| 2035 r. | wymóg recyklingu opakowań na dużą skalę |
| 1 stycznia 2040 r. | wyższe poziomy recyklatu i ambitniejsze cele ponownego użycia |
Przy części terminów z 2030 r. rozporządzenie zastrzega, że obowiązek zacznie działać 3 lata po przyjęciu odpowiedniego aktu wykonawczego, jeśli ten zostanie przyjęty później. Warto więc śledzić kolejne akty Komisji Europejskiej, bo to one doprecyzują sposób liczenia m.in. recyklatu i pustej przestrzeni.
Rozporządzenie PPWR, kogo dotyczy?
PPWR nakłada obowiązki na tzw. podmioty gospodarcze. Rozporządzenie wymienia wśród nich:
- wytwórcę, czyli firmę, która wytwarza opakowanie lub produkt w opakowaniu, a także firmę, która zleca ich wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym,
- dostawcę, który dostarcza wytwórcy opakowanie lub materiał opakowaniowy, np. folię, worki czy taśmy,
- importera, który wprowadza do obrotu opakowania spoza Unii,
- dystrybutora, który udostępnia opakowania na rynku,
- dystrybutora końcowego oraz dostawcę usług realizacji zamówień (fulfillment),
- upoważnionego przedstawiciela, który działa w imieniu wytwórcy.
Osobno zdefiniowano „producenta”, któremu przypisano obowiązki rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP, ang. EPR), takie jak rejestracja i finansowanie zbiórki odpadów.
W praktyce przepisy dotyczą więc nie tylko zakładów produkujących opakowania. Obejmują marki, które pakują swoje produkty, firmy logistyczne zabezpieczające ładunki na paletach i sklepy internetowe wysyłające towar w kartonach lub foliopakach. Dla części obowiązków rozporządzenie przewiduje wyjątki, m.in. dla mikroprzedsiębiorstw, dlatego zakres wymagań warto sprawdzić osobno dla swojej roli.
Jakie wymagania PPWR stawia opakowaniom?
Wymagania PPWR dotyczą całego cyklu życia opakowania. Poniżej najważniejsze z nich.
Substancje w opakowaniach
Suma stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu nie może przekraczać 100 mg/kg. Od 12 sierpnia 2026 r. obowiązują też limity PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, określone w rozporządzeniu w częściach na miliard (ppb).
Opakowania zdatne do recyklingu
Wszystkie opakowania wprowadzane do obrotu mają być zdatne do recyklingu. Szczegółowe kryteria projektowania pod recykling i klasy recyklingowalności będą stosowane od 2030 r., a wymóg faktycznego recyklingu na dużą skalę od 2035 r. Opakowania z jednego materiału, np. folia z polietylenu LDPE, są tu zwykle w lepszej sytuacji niż laminaty z kilku warstw różnych tworzyw.
Minimalna zawartość recyklatu
Od 2030 r. każda część opakowania wykonana z tworzywa sztucznego będzie musiała zawierać minimalny udział materiału z recyklingu. Dla większości opakowań z tworzyw (innych niż opakowania do kontaktu z produktami wrażliwymi i butelki na napoje) wynosi on 35%, a od 2040 r. 65%. Liczy się wyłącznie materiał odzyskany z odpadów pokonsumenckich. Różnicę między rodzajami surowców wtórnych wyjaśniamy we wpisie o tym, czym jest recyklat.
Minimalizacja i pusta przestrzeń
Opakowania mają być projektowane tak, aby ich masa i objętość były jak najmniejsze przy zachowaniu funkcji. Od 2030 r. firmy, które napełniają opakowania zbiorcze, transportowe i opakowania dla handlu elektronicznego, będą musiały utrzymać współczynnik pustej przestrzeni na poziomie maksymalnie 50%. Metodykę jego obliczania określi Komisja Europejska.
Etykiety
Od 12 sierpnia 2028 r. na opakowaniach pojawią się zharmonizowane etykiety z piktogramami, które ułatwią konsumentom segregację. Obowiązek nie obejmuje opakowań transportowych, z wyjątkiem opakowań dla handlu elektronicznego.
Ponowne użycie opakowań transportowych
Od 1 stycznia 2030 r. firmy stosujące opakowania transportowe, takie jak palety, skrzynki, pojemniki, a także opakowania paletowe i taśmy do stabilizacji ładunku na paletach, mają zapewnić, że co najmniej 40% z nich to opakowania wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia. Do 2040 r. firmy mają dążyć do 70%. Przepisy przewidują przy tym kilka wyjątków. Dla firm, które zabezpieczają ładunki, będzie to jedna z bardziej odczuwalnych zmian, dlatego już teraz warto sprawdzić, jaką część opakowań transportowych stanowią materiały jednorazowe, takie jak folia stretch.
Co PPWR oznacza dla firm korzystających z folii i opakowań transportowych?
Najwięcej pracy czeka wytwórców opakowań i marki, które pakują swoje produkty. Od 12 sierpnia 2026 r. przed wprowadzeniem opakowania do obrotu muszą przeprowadzić ocenę zgodności, przygotować dokumentację techniczną i wystawić deklarację zgodności UE. Dokumenty przechowuje się przez 5 lat w przypadku opakowań jednorazowych i 10 lat w przypadku opakowań wielokrotnego użytku.
Dostawcy materiałów opakowaniowych mają z kolei obowiązek przekazać wytwórcy wszystkie informacje i dokumenty potrzebne do wykazania zgodności. Jeśli kupujesz folię, worki czy taśmy, możesz więc oczekiwać od dostawcy danych o składzie materiału, zawartości recyklatu czy przydatności do kontaktu z żywnością. Rozmowę z dostawcą warto zacząć wcześniej, zwłaszcza gdy korzystasz z materiałów, które producent opakowań foliowych wykonuje na indywidualne zamówienie.
Dla firm logistycznych i magazynów ważne będą cele ponownego użycia opakowań transportowych. Dotyczą one również materiałów, które dziś traktuje się jako jednorazowe. Przykładem jest taśma do spinania palet. Przepisy PPWR nie zakazują ich stosowania, ale wymuszają analizę, w których przepływach towaru da się przejść na rozwiązania wielokrotnego użytku.
Jak przygotować firmę na przepisy PPWR?
Przepisy PPWR są obszerne, ale przygotowania można podzielić na kilka etapów.
- Określ swoją rolę. Ta sama firma może być jednocześnie wytwórcą jednych opakowań i dystrybutorem innych. Od roli zależy zakres obowiązków.
- Spisz wszystkie opakowania. Uwzględnij opakowania jednostkowe, zbiorcze i transportowe, a także materiały do zabezpieczania ładunku.
- Zbierz dokumenty od dostawców. Poproś o informacje o składzie, substancjach, zawartości recyklatu i zgodności z przepisami dotyczącymi kontaktu z żywnością.
- Sprawdź opakowania pod kątem recyklingu. Zastanów się, czy wielowarstwowe materiały można zastąpić jednorodnymi.
- Zaplanuj zmiany na 2030 r. Dotyczy to recyklatu, pustej przestrzeni w paczkach i opakowań transportowych wielokrotnego użytku.
- Śledź przepisy krajowe. Polska ustawa o gospodarce opakowaniami i zasady sprawozdawczości w BDO będą dostosowywane do rozporządzenia.
Pytanie „PPWR kogo dotyczy” w większości firm kończy się wnioskiem, że dotyczy również ich. Nawet jeśli Twoja firma nie produkuje opakowań, prawdopodobnie je napełnia, kupuje lub wysyła z nimi towar. Wczesna inwentaryzacja opakowań i rozmowa z dostawcami pozwalają uniknąć pośpiechu przy kolejnych terminach i rozłożyć koszty zmian w czasie.
Przeczytaj również: Biopolimery w przemyśle opakowań